Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam là dự án hạ tầng lớn nhất trong lịch sử Việt Nam, với tổng chiều dài 1.541 km nối Ga Ngọc Hồi (Hà Nội) với Ga Thủ Thiêm (TP. HCM), đi qua 20 tỉnh thành. Quốc hội đã thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết 172/2024/QH15 vào tháng 11/2024, đặt mục tiêu khởi công đoạn ưu tiên phía Nam (TP. HCM – Nha Trang) trong năm 2026 và cơ bản hoàn thành toàn tuyến năm 2035. Riêng đoạn đi qua địa phận TP. HCM dài khoảng 14 km, kết thúc tại Ga Thủ Thiêm (TP Thủ Đức) – ga đầu mối phía Nam của toàn tuyến.
Lộ trình và Hướng tuyến
Hướng tuyến đoạn TP. HCM – Nha Trang (đoạn ưu tiên phía Nam, ~370 km):
Hướng tuyến: Ga Thủ Thiêm (TP Thủ Đức) → dọc theo hành lang cao tốc TP. HCM – Long Thành – Dầu Giây → dọc theo hành lang cao tốc Dầu Giây – Phan Thiết → Ga Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa)
Đoạn tuyến đi qua địa phận TP. HCM dài khoảng 14 km, chạy từ ranh giới Đồng Nai vào theo hành lang cao tốc TP. HCM – Long Thành – Dầu Giây và kết thúc tại Ga Thủ Thiêm. Tại TP. HCM, ngoài Ga Thủ Thiêm, tuyến bố trí Depot Long Trường tại TP Thủ Đức. Ga Thủ Thiêm có quy mô khoảng 17 ha, là điểm kết nối trực tiếp với hệ thống Metro số 2 (đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm) và tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành, tạo thành đầu mối trung chuyển đa phương thức lớn nhất TP. HCM.
Đoạn qua Đồng Nai dài gần 82 km, bố trí 1 nhà ga hành khách trong khu vực Cảng hàng không quốc tế Long Thành và 1 nhà ga hàng hóa tại huyện Trảng Bom.
Bản vẽ và Mặt bằng
Thông số toàn tuyến (Ngọc Hồi – Thủ Thiêm):
- Tổng chiều dài: 1.541 km
- Khổ đường: 1.435 mm, đường đôi, điện khí hóa
- Vận tốc tối đa: 350 km/h
- Tải trọng trục: 22,5 tấn/trục
- Công nghệ đoàn tàu: Tàu khách sử dụng đoàn tàu động lực phân tán (EMU); tàu hàng sử dụng động lực tập trung
- Số ga: 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa
- Tổng vốn sơ bộ: ~1.713.548 tỷ đồng (~67,34 tỷ USD)
Thông số đoạn qua TP. HCM
- Chiều dài qua TP. HCM: khoảng 14 km
- Ga hành khách: Ga Thủ Thiêm (TP Thủ Đức, diện tích ~17 ha)
- Depot: Long Trường (TP Thủ Đức)
- Diện tích đất cần thu hồi toàn tuyến: sơ bộ khoảng 10.827 ha; hơn 120.000 hộ dân phải tái định cư trên toàn tuyến
Tiến độ, Vốn đầu tư và Chủ đầu tư
Chủ đầu tư: Ban Quản lý dự án Thăng Long (Bộ Xây dựng) làm chủ đầu tư. Bộ Xây dựng là cơ quan chủ quản.
Hình thức đầu tư: Vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước. Chính phủ được phép huy động thêm vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài không cần lập đề xuất riêng; Thủ tướng được quyết định phát hành trái phiếu Chính phủ để bổ sung vốn khi cần thiết.
Lộ trình toàn dự án
Tháng 11/2024: Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư (Nghị quyết 172/2024/QH15)
Năm 2025: Lựa chọn tư vấn, lập báo cáo nghiên cứu khả thi
Tháng 8/2026: Trình Thủ tướng báo cáo nghiên cứu khả thi
Tháng 9/2026: Thẩm định và phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi
Tháng 12/2026: TP. HCM phấn đấu hoàn thành bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao mặt bằng cho nhà thầu
Năm 2026: Khởi công 2 đoạn ưu tiên gồm Hà Nội – Vinh và TP. HCM – Nha Trang
Năm 2028: Khởi công các đoạn còn lại
Năm 2035: Cơ bản hoàn thành toàn tuyến
Tính đến tháng 4/2026, công tác chuẩn bị đầu tư đang được đẩy nhanh đồng thời ở nhiều mặt: lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi, rà phá bom mìn, đánh giá tác động môi trường, phối hợp với các địa phương về giải phóng mặt bằng và tái định cư.
